กลับสู่หน้าหลักกลุ่มสาระศิลปะ
บทที่
กลับหน้าหลักบางสะพานวิทยา
 

บทที่ 8
การวาดเส้นภาพประกอบ

การวาดเส้นภาพประกอบมีทั้งงานที่เป็นวิชาการความรู้ ให้ความบันเทิง และประกอบ การจัดข้อความเขียนต่าง ๆ ภาพวิวในบางครั้งเป็นภาพที่มาจากการถ่ายรูปของจริง ไม่สามารถนำมาใช้ได้ หรือใช้ได้ไม่ดีเท่าภาพวาดเส้นที่สามารถแสดงรายละเอียด ความชัดเจนได้ครบถ้วน หรือ เข้าถึงเนื้อหาสาระเรื่องราวได้มากกว่า การที่จะวาดเส้นในงานประกอบภาพผู้วาดเส้นจะต้องมีทักษะฝีมืออย่างชำนาญในการวาดเส้น เพื่อถ่ายทอดรายละเอียดและสามารถถ่ายทอดภาพออกมาให้ผู้พบเห็นมีความรู้สึกคล้อยตามเป็นที่น่าสนใจ ดังนั้นผู้วาดเส้นต้องศึกษา และใช้สติปัญญา รวมทั้งทบทวน กลั่นกรองทุกเส้นที่วาดออกมา จะต้องจัดองค์ประกอบอย่างไร มีมุมมองของภาพอย่างไร

ในการเขียนภาพประกอบ พอจะแบ่งตามการใช้งานทั่วไปได้ 3 รูปแบบ คือ
1. ภาพประกอบที่ใช้ประกอบข้อมูลความรู้
2. ภาพประกอบที่ให้ความบันเทิง
3. ภาพประกอบในการตกแต่งกรอบข้อความ

ภาพประกอบที่ใช้ประกอบข้อมูลความรู้
ในงานออกแบบจำนวนมาก ที่ต้องการรูปภาพที่มีความชัดเจนของรูปร่าง รายละเอียด และสัดส่วนที่ถูกต้อง ของสิ่งของหรือวัตถุนั้น ๆ เพื่อนำไปดัดแปลงใช้งานลักษณะต่าง ๆ ของการสร้างสรรค์ รูปแบบของภาพที่เกิดจากการวาดเส้น จึงมีความจำเป็น ซึ่งบางครั้งภาพที่ได้จากการถ่ายด้วยกล้อง ไม่สามารถได้ตามวัตถุประสงค์นัก ของการใช้งาน เช่น ภาพแสดงรายละเอียด ชิ้นส่วนของพืชทางชีววิทยา รายละเอียดชิ้นส่วนต่าง ๆ ของกลไก ฯลฯ

ภาพที่ 8.1 ภาพรายละเอียดภายในทางชีววิทยา
ที่มา (Corbeil, Jean-Clude, 1992, pp. 60)

ภาพที่ 8.2 ภาพรายละเอียดภายในกล้องถ่ายรูปในลักษณะของภาพตัด
ที่มา (Corbeil, Jean-Clude, 1992, pp. 390)

การวาดเส้นเป็นการกำหนดมุมมองในการแสดงรายละเอียดของชิ้นงานต่าง ๆ ทั้งเล็ก หรือใหญ่ ได้ตามที่ต้องการ เป็นการสื่อทั้งเนื้อหาข้อมูลความรู้ รายละเอียดของชิ้นส่วนที่ซับซ้อน ให้เข้าใจได้เร็วขึ้น ด้ภาพที่สวยงาม และเป็นการดึงดูดความสนใจทางหนึ่ง

ภาพที่ 8.3 ภาพการชี้แจง หรือบอกตำแหน่งส่วนต่าง ๆ ของเรือใบได้อย่างครอบคลุม
ที่มา (Bond, 1988, pp. 35)

ภาพที่ 8.4 ภาพช่วยในการอธิบายและเห็นการทำงานภายในของเครื่องยนต์
ที่มา (Bond, 1988, pp. 296)

ภาพที่ 8.5 ภาพช่วยในการบอกถึงระบบการทำงาน และส่วนประกอบของกลไกได้อย่างชัดเจน
ที่มา (วิทยา สุขสมโสต, (บก.), ม.ป.ป. หน้า 114)

ใช้การวาดเส้นช่วยในการอผิบายขั้นตอนของการทำงานให้ความรู้ ในกรณีที่ไม่สามารถสาธิตเรื่องราวนั้นได้ ก็ใช้การวาดเส้นประกอบขึ้นมา ซึ่งเป็นการสะดวก ทั้งผู้ให้ความรู้ และผู้จะศึกษา ในเวลาใด สถานที่ไหนก็ได้

ภาพที่ 8.6 ภาพแสดงขั้นตอน
(ภาพวาดเส้นแสดงขั้นตอนการผูกเงื่อนซึ่งทำให้เห็นลำดับขั้นตอนมีความชัดเจนในการทำตาม)

ภาพประกอบที่ให้ความบันเทิง
ภาพประเภทนี้ ได้แก่พวกภาพวาดเส้นการ์ตูน ภาพประกอบนิยายเรื่องต่าง ๆ ซึ่งทำให้เพลิดเพลินไปตามเนื้อเรื่อง และชี้นำตามจิตนาการของผู้ประพันธ์ได้เป็นอย่างดี

ภาพที่ 8.7 ภาพให้ความบันเทิงประกอบนิทานรัสเซีย เรื่อง เจ้าหญิงกบ
ที่มา (เคล็ดไทย, บริษัท จำกัด, ม.ป.ป., หน้า 11)

ภาพที่ 8.8 ภาพให้ความบันเทิงประกอบนิทานรัสเซีย เรื่อง มาเรียโมเรฟนา และเรื่อง เจ้าชายอีวาน นกไฟกับหมาป่าสีเทา
ที่มา (เคล็ดไทย, บริษัท จำกัด, ม.ป.ป., หน้า 10, 5)

หนังสือสำหรับเด็ก การมีภาพประกอบจะช่วยดึงดูดความสนใจในการอ่าน ชวนให้ติดตามเรื่อง มีความสนุก เพลิดเพลิน และเข้าใจเนื้อเรื่องได้ง่ายและรวดเร็วขึ้น ในบางครั้งภาพประกอบวาดเส้น อาจใช้ประกอบการเล่านิทานของผู้ใหญ่ แทนการอ่านก็ได้

ภาพที่ 8.9 ภาพให้ความบันเทิงประกอบการ์ตูน เรื่อง คนแคระทั้งเจ็ด ของ Walt Disney
ที่มา (Clarke, 1978, pp. 153)

ภาพที่ 8.10 ภาพให้ความบันเทิงประกอบการ์ตูน เรื่อง เป็ดน้อย ของ Walt Disney
ที่มา (Clarke, 1978, pp. 32)

ภาพที่ 8.11 ภาพให้ความบันเทิงประกอบการ์ตูน เรื่อง มิกกี้เมาส์ ของ Walt Disney
ที่มา (Clarke, 1978, pp. 32)

ภาพที่ 8.12 ภาพวาดเส้นการ์ตูน
(แสดงขั้นตอน และโครงสร้างวาดเส้นภาพการ์ตูน ของ Walt Disney)

ภาพประกอบในการตกแต่งกรอบข้อความ
การวาดเส้นในข้อนี้มาช่วยสนับสนุนงานออกแบบในการเน้นหัวข้อเรื่องต่าง ๆ หรือเป็นกรอบเน้นข้อความ ให้ความสำคัญควบคู่ไปกับความสวยงาม ลักษณะงานของรูปแบบวาดเส้นจะสอดคล้องไปกับเนื้อหาสาระนั้น ๆ ภาพประกอบเน้นข้อความทั้งสองลักษณะนี้อาจนำไปใช้งานได้หลายจุดประสงค์ เช่น ใช้ในงานที่เป็นการโฆษณาสินค้า ป้ายซื้อสินค้า ใช้ในแผ่นป้ายจารึกถ้อยคำที่สำคัญ ใช้ในงานบัตรอวยพรในวาระต่าง ๆ และใช้เป็นฉลากติดบนตัวสินค้า เป็นต้น

ภาพที่ 8.13 ภาพประกอบการตกแต่งกรอบข้อความ
ที่มา (Beukel, 1999, pp. 163)

 
     
 

ภาพที่ 8.14 ภาพประกอบการตกแต่งกรอบข้อความที่ใช้กับรายการอาหาร
ที่มา (ปรับปรุงจาก Beukel, 1999, pp. 163)

ภาพที่ 8.15 ภาพประกอบการตกแต่งกรอบข้อความที่ออกแบบเป็นลักษณะของแถบผ้า (1)
ที่มา (Beukel, 1999, pp. 29, 30, 31)

ภาพที่ 8.15 ภาพประกอบการตกแต่งกรอบข้อความที่ออกแบบเป็นลักษณะของแถบผ้า (2)
ที่มา (Beukel, 1999, pp. 14, 18)

 
     
 
     
 
     
 

ภาพที่ 8.17 ภาพประกอบการตกแต่งกรอบข้อความ ออกแบบวาดเส้นในลักษณะช่อใบและดอกไม้
ที่มา (Beukel, 1999, pp. 34, 35, 77, 80, 81, 84, 85)

ภาพที่ 8.18 ภาพประกอบการตกแต่งกรอบข้อความออกแบบจากช่อองุ่น และใบ
ที่มา (Beukel, 1999, pp. 313)

การวาดเส้นกรอบข้อความ เป็นลักษณะของงานตกแต่งที่ทำให้เกิดความสวยงาม มีคุณค่าของข้อความนั้นๆ หรืออาจเป็นรูปแบบของป้ายต่างๆ ในเชิงธุรกิจร้านค้า การเลือกรูปแบบจึงมีความสำคัญ เพื่อให้เหมาะสม หรือเข้ากัน ระหว่างข้อความที่เป็นเรื่องราวต่างๆ กับภาพที่เป้ฯกรอบ เช่น ถ้าเป็นร้านค้าที่จำหน่ายสินค้าที่เกี่ยวกับองุ่น หรือ ไวท์ กรอบของข้อความ การออกแบบวาดเส้นที่มี ช่อองุ่น ใบองุ่น ก็จะเป็นสิ่งที่เข้ากัน ทั้งรูปภาพ และ ความหมาย
กรอบของข้อความนอกจากจะเป็นตัวช่วยเน้นข้อความ ให้ความสวยงาม ยังเป็นตัวช่วยในการสื่อความหมายได้ดีทางหนึ่ง ในกรณีที่เป็นข้อความต่างภาษาไม่สามารถอ่านเข้าใจได้ แต่ถ้ากรอปที่ตกแต่งมีส่วนของภาพของเรื่องราวนั้นๆ ออกแบบให้สอดคล้องกัน

ภาพที่ 8.19 ภาพกรอบข้อความแนวนอนที่เน้นการวาดเส้นลวดลายให้วิจิตรงดงาม (1)
ที่มา (Beukel, 1999, pp. 72, 225)

ภาพที่ 8.20 ภาพกรอบข้อความแนวนอนที่เน้นการวาดเส้นลวดลายให้วิจิตรงดงาม
ที่มา (Beukel, 1999, pp. 322, 324)

ภาพที่ 8.21 ภาพกรอบข้อความที่มีเรื่องราวของผลองุ่น (1)
ที่มา (Beukel, 1999, pp. 311, 319, 325)

ภาพที่ 8.22 ภาพกรอบข้อความที่มีเรื่องราวของผลองุ่น (2)
ที่มา (Beukel, 1999, pp. 310, 323, 325)

 
     
 

ภาพที่ 8.23 ภาพกรอบข้อความแนวยืนหรือแนวตั้ง (1)
ที่มา (Beukel, 1999, pp. 91, 114, 331)

 
     
 

ภาพที่ 8.24 ภาพกรอบข้อความ แนวยืนหรือแนวตั้ง (2)
ที่มา (Beukel, 1999, pp. 337, 338, 345, 348)

 
     
 

ภาพที่ 8.25 ภาพกรอบข้อความข้อความวงรีแนวตั้ง
ที่มา (Beukel, 1999, pp. 83, 155, 175, 285)

สรุป
การวาดเส้นภาพประกอบ เป็นการสื่อให้เกิดความเข้ใจในเนื้อหาที่มีความสลับซับซ้อน ซึ่งมีขนาดเล็ก ขยายให้ใหญ่ขึ้น หรือในรูปแบบของการแสดงลำดับขั้นตอน ลักษณะของเส้นมีความ ชัดเจน สัดส่วนถูกต้อง และเป็นตัวดึงดูดความสนใจ มีทั้งประกอบข้อมูลความรู้ข้อเขียนต่าง ๆ และความบันเทิงในลักษณะของภาพการ์ตูน ภาพประกอบที่ใช้ในการตกแต่งข้อความจะอยู่ในลักษณะของกรอบซึ่งนำไปใช้ในงานโฆษณาสินค้า ป้ายชื่อสินค้า

 

 

 
กลับสู่หน้าหลักกลุ่มสาระศิลปะ
บทที่
กลับหน้าหลักบางสะพานวิทยา